Planeconomie en infrastructuur
Wouter Jonkhoff, TNO Bouw en Ondergrond
Er loopt een onderzoeksinitiatief
om de relatie tussen
planeconomie en nutsinfrastructuur in kaart te brengen. Wouter
Jonkhoff
informeert u over dit initiatief en nodigt u uit hierover uw
mening te geven.

Bouwputten en Omgevingsbeïnvloeding Noord/Zuidlijn F531 en F532
Mandy Korff, Deltares
de Noord/Zuidlijn – waar twee tunnels
onder de historische binnenstad worden aangelegd. Binnen het
Consortium
DC-COB wordt onderzoek gedaan naar de bouwputten
die nodig zijn voor de diepe stations (30-33 m beneden
maaiveld). Daarnaast gaat ook het onderzoek aan het gedrag van
de belendingen een cruciale fase in als gestart wordt met het
boren van de tunnel. Mandy Korff gaat in op wat al geleerd is
over het gedrag van de belendingen rondom de Noord/Zuidlijn.
Hierbij komen zowel de bouwputten als de omgeving/bebouwing
aan bod.
Presentatie
Bouwputten en Omgevingsbeïnvloeding Noord/Zuidlijn F531 en F532
Inge Stringa, COB
Integraal driedimensionale ruimtelijke plannen zijn nodig om schades, vertragingen en daaruit voortvloeiende kosten bij ondergronds bouwen te minimaliseren. Dat is alleen mogelijk door de ondergrond transparant te maken en daarvoor zullen we kennis en ervaring moeten delen. In het project ‘Transunder’ van het COB wordt kennis op internationaal niveau gedeeld. Inge Stringa vertelt u er meer over.

Luchtkwaliteit – hebben we nu een probleem of niet?
Hans Huijben, h3mhuijben Consultants
Luchtkwaliteit is een urgent maatschappelijk vraagstuk. Welke relatie is er op dit vlak met ondergronds bouwen? Hans Huijben schetst een aantal projecten waar potentieel een luchtkwaliteitsprobleem aanwezig is en nodigt u uit tot discussie over de vraag hoe kennisontwikkeling op dit gebied in relatie tot ondergronds bouwen kan worden gestimuleerd.
Presentatie
Luchtkwaliteit – hebben we nu een probleem of niet?
Wrijving en spanningen bij microtunnelling
Paul Hölscher, Deltares
Ook wordt binnen het Consortium onderzoek gedaan naar het
aanleggen van leidingen met behulp van microtunnelling. De
buizen worden zwaar belast, waardoor het risico op schade groot
is. Goede ontwerpmodellen moeten het risico beheersbaar
maken.
In het kader van het Delft Cluster zijn twee praktijkprojecten
uitgevoerd. Paul Hölscher presenteert
de resultaten
van deze praktijkprojecten.
Presentatie
Wrijving en spanningen bij microtunnellingK18 Kennismanagement ondergrondse infrastructuur in Nederland
Arjan van der Put, Strukton Betonbouw
Steeds vaker worden opdrachten verleend op basis van resultaatverplichting, in plaats van volledig voorgeschreven bestekken. Hierdoor is behoefte ontstaan aan een systeem voor kennismanagement bij zowel initiatiefnemers, opdrachtgevende en opdrachtnemende partijen. Rijkswaterstaat gaf COB in 2006 opdracht zo’n systeem te ontwikkelen. Arjan van der Put brengt u op de hoogte van de stand van zaken.
Hoe leidend is de buis, hoe bindend de kabel?
Heleen Fentener van Vlissingen, Gemeente Utrecht
Heleen Fentener van Vlissingen gaat in op de ondergrondse
ruimtelijke invulling. Een goed doordachte invulling brengt heel
lang plezier en mogelijkheden. En daarbij betekent een
volwaardige
ondergrondse invulling ook een grote bijdrage aan
de bovengrondse ontwikkeling, want ondergronds is er ruimte
om bovengrondse problemen af te vangen. En dat geldt niet
alleen voor parkeeroverlast.
Presentatie
Hoe leidend is de buis, hoe bindend de kabel?
Marieke Kodde en Paul Waarts, TNO Bouw en Ondergrond
Naast de traditionele manieren van het aanleggen van tunnels,
wordt sinds vorig jaar ook gedacht over Totaal Andere Tunnels.
In juni zijn er onder professionele begeleiding creatieve sessies
geweest die resulteerden in het benoemen van vijf hoofdlijnen
voor een onderzoeksagenda. Marieke Kodde en Paul Waarts
zullen
kort stilstaan bij de problematiek
en de mogelijkheden voor
Totaal Andere Tunnels. ervolgens wordt een van de hoofdlijnen
behandeld op de (on)mogelijkheden en wordt een start gemaakt
met het opzetten van een platform om concrete concepten te
realiseren en implementeren.
Presentatie
Totaal Andere Tunnels
Haarlem in beweging, tunnelstudie Zuidtangent Haarlem
Pepijn van Wijmen, APPM
Pepijn van Wijmen stelt in zijn presentatie dat ondergronds ruimtegebruik een kansrijke strategie is voor duurzame stedelijke ontwikkeling. Aan de hand van het project Zuidtangent vertelt hij over de studie naar een ondergrondse verbinding onder het oude centrum van Haarlem.
Presentatie
Haarlem in beweging, tunnelstudie Zuidtangent Haarlem
O16 Optimalisering realisatie en beheer integrale leidingentunnels
Binnen het COB Platform Kabels en Leidingen is een onderzoek
uitgevoerd naar de mogelijkheden om kabels en leidingen te
bundelen in een Integrale Leidingentunnel (ILT). Paul Verheijen,
Koos Haeck
en Dick de Bijl presenteren u de resultaten van dit
onderzoek.
Presentatie
O16 Optimalisering realisatie en beheer integrale leidingentunnels
Visie ondergrondse aanleg hoogspanningsleidingen
Joos de Bakker, TenneT
Joos de Bakker gaat in op kennisvragen ten aanzien van ondergrondse aanleg van hoogspanningsverbindingen. Het gaat hierbij om zaken als milieu- en omgevingseffecten en landschappelijke consequenties van inpassing, overige omgevingsfactoren, technische mogelijkheden en risico’s en er wordt ingegaan op de ambivalentie tussen opdracht en praktijk. Tot slot wordt de denkrichting van TenneT weergegeven. Gaan we met hoge spanning de diepte in?
Presentatie
Visie ondergrondse aanleg hoogspanningsleidingen
Intensief ondergronds ruimtegebruik als duurzaamheidsperspectief
Han Admiraal, directeur COB en lector ondergronds ruimtegebruik CARUS
Nederland moet de komende 50 jaar ingrijpender veranderen dan de afgelopen 500 jaar. Intensief ondergronds ruimtegebruik behoort tot de speerpunten van deze verandering. Directeur van het Centrum Ondergronds Bouwen (COB) Han Admiraal, één van de ondertekenaars van URGENDA, geeft zijn visie. De ‘Urgenda’ is een ambitieuze agenda die vanuit een grote urgentie door tientallen innovatieclubs is opgesteld om de politiek te overtuigen van de ingrijpende, radicale maatregelen die nodig zijn om Nederland op termijn duurzamer en klimaatrobuust te maken.
Presentatie
Intensief ondergronds ruimtegebruik als duurzaamheidsperspectief
Ondergrondse projecten als Noord/Zuidlijn en Crossrail (London) zijn uitzonderlijke projecten. Unieke uitdagingen, megaprojecten. De opgave is niet alleen technologisch complex maar ook op tal van andere terreinen: besluitvorming, beschikbare arbeidskrachten, impact op de omgeving, aanbesteding. Hoe kunnen dergelijke projecten beheersbaar gerealiseerd worden? Nieuwe methoden voor nieuwe uitdagingen.
Discussiepanel
Patrick Buck, ProRail
Benny Nieswaag, Rijkswaterstaat Bouwdienst
Wouter Remmelts, BAM Civiel
Bas Obladen, Strukton T&E Consult
Deze film komt binnenkort beschikbaar.
Incidenten of nieuw stedelijk weefsel?
Veelal zijn ondergrondse projecten nog te zien als incidenten, steeds vaker echter komt het maken van ondergrondse koppelingen aan de orde en ontstaat een idee van ondergrondse netwerken. Ook in Nederland?
Discussiepanel
Rein Jansma, Zwarts en Jansma architecten
Cilian Terwindt, Buro 4D stad
Wienke Bodewes, Amvest
Mirjam Huffstadt, Hogeschool Utrecht
Deze film komt binnenkort beschikbaar.

De ondergrond is allesbehalve leeg: Parkeergarages, kabels en leidingen, metro’s, tunnels, warmte/koude systemen. Hoe zorgen we ervoor dat we de ondergrond verantwoord en optimaal benutten. Met welke effecten van bouwen in de ondergrond moeten we rekening houden, welke ordening is nodig om de ruimte goed te kunnen benutten. En vooral: Hoe doen we dat?
Deze film komt binnenkort beschikbaar.
Presentatie Stichting Amsterdam Ondergronds
Nic Frederiks, voorzitter Stichting Amsterdam Ondergronds
Bij het woord ‘ondergronds’ is de eerste associatie van velen: ‘donker en eng’. De Stichting Amsterdam Ondergronds wil daarin verandering brengen. Niet om een paar mensen van hun angst af te helpen, maar om aan een breed publiek de functie, de historie, het belang en de waarde over te brengen. De stichting zelf is ontstaan uit een groeiende fascinatie voor wat zich allemaal onder het maaiveld bevindt en hoe het functioneren van de stad daar in toenemende mate vanaf hangt. Met een presentatie, die vooral wervende beelden laat zien, kan het vooroordeel ‘donker en eng’ worden omgevormd naar de overtuiging ‘leuk en licht’. Licht zal bij de presentatie in alle betekenissen van het woord aan de orde zijn.
Presentatie
Presentatie Stichting Amsterdam Ondergronds
Ondergronds Bouwen vraagt om een bijzondere benadering waarin inventiviteit essentieel is; niet alleen wat ontwerp en techniek betreft, maar ook qua aanpak. Om personen, instellingen en bedrijven hiertoe aan te moedigen reikt de Stichting A.M. Schreuders elke twee jaar de Schreudersprijs uit, tijdens deze Nationale Dag van het Ondergronds Bouwen voor de vierde maal. De prijs bestaat uit een oorkonde en een bedrag van 25.000 Euro.
Genomineerden:
• Combinatie Microtunneling Metrostation CS (CMM)
Verticale Microtunneling
• Liberty Gasturbine Holland BV (Eervolle vermelding)
Steamexfire
• Rooijakkers + Tomesen
Ondergronds bovenmaats
• Architecten van Mourik met Van Hattum en Blankevoort Regio Zuid en Arohnson raadgevende ingenieurs (Winnaar)
Distilleerderij Nolet
• Gemeentewerken Rotterdam
Ondergronds bouwen in het hart van Rotterdam
.
Zie ook www.cob.nl/schreudersprijs voor meer informatie.
Presentatie
Schreudersprijs